خودبیمارانگاری یا هیپوکندریا چیست؟

آشنایی با اختلال خودبیمارانگاری

هیپوکندریا به قدری شایع است که اکثر پزشکان عمومی با این اختلال آشنایی دارند و می دانند چطور باید با بیماران آن برخورد کنند. شکایت های این بیماران از مشکلات خود هیچ وقت تمامی نخواهد داشت، به همین دلیل ویزیت های مداوم پزشک که طی آن بیمار از مشکلات خود صحبت کند و شکایت های او توسط پزشکی جدی گرفته شود، می تواند به کاهش اضطراب این بیماران کمک کند.

بازدید :

زمان تقریبی مطالعه :

تاریخ : يکشنبه 1397/11/21

 

بیماری خودبیمارانگاری چیست و افراد مبتلا چه علائمی دارند و آیا درمان پذیر است؟

خودبیمارانگاری عبارت است از اختلالی كه در آن فرد اعتقاد زیادی دارد كه مبتلا به یک بیماری جدی یا مرگبار است ، علی رغم این که معاینات و بررسی های کامل پزشكی ، هیچ مشكلی را نشان نمی دهند. به این ترتیب خودبیمارانگاری یا هیپوکند ریاک (hypochondriac)، در اصطلاح روان شناسی و روان پزشکی به شخصی اطلاق می شود که باوجود برخورداری از سلامت بدنی، خود را بیمار می داند و همواره از دردهای خیالی شکایت می کند.

 این تصور خودبیمارانگارانه، زمانی بیماری تلقی می شود که حدود ۶ ماه از آغاز آن بگذرد و باوجود تائید سلامت بدن توسط پزشک، شخص هم چنان بر بیمار بودن خود اصرار ورزد و درنهایت، ترس از بیمار بودن، شخص را مدام به کلینیک ها و درمانگاه های مختلف جهت آزمایش و تجویز دارو بکشاند که به آن سندرم بیمار خیالی نیز می گویند.

علائم خودبیمارانگاری عبارت اند از:

1. تصور داشتن یک بیماری جدی
2. سوءتعبیر علائم جسمی
3. ترس مداوم باوجود اطمینانبخشیهای پزشکی
4. نداشتن توهم یا روانپریشی
5. پریشانی بالینی یا اختلال عملکرد

هیپوکندریا اختلالی مزمن است که می تواند در هر زمانی در طول زندگی اتفاق بیفتد، هر چند بین سن ۲۰ تا ۴۰ سالگی شایع تر است. در صورت حاد بودن علائم و در شرایطی که بیمار دچار مشکلات روانی و آسیب پذیری های دیگری هم باشد، ممکن است خیلی طول بکشد.

ازآنجاکه افراد مبتلابه هیپوکندریا ممکن است مبتلابه افسردگی، اضطراب یا روان پریشی هم باشند، این مشکلات او هم باید مورد ارزیابی و درمان قرار گیرند.

شواهدی وجود دارد که بعضی درمان ها می تواند به بیماران مبتلابه هیپوکندریا کمک کند: شناخت درمانی، رفتاردرمانی، درمان رفتارشناختی و کنترل استرس.  درمانگرها به بیماران کمک می کنند که کمتر روی علائم خود تمرکز کنند و در عوض در مورد اینکه چطور استرس، اضطراب و افسردگی شان، ناراحتی روانی شان را بیشتر می کند، حرف بزنند. درمانگرها توضیح میدهند که اعمالی که بیماران برای از بین بردن اضطرابشان انجام میدهند معمولاً همهچیز را بدتر میکند. آنها همچنین به بیماران تکنیکهای پرت کردن حواس و ریلکسیشن را آموزش میدهند.

هیپوکندریا به قدری شایع است که اکثر پزشکان عمومی با این اختلال آشنایی دارند و می دانند چطور باید با بیماران آن برخورد کنند. شکایت های این بیماران از مشکلات خود هیچ وقت تمامی نخواهد داشت، به همین دلیل ویزیت های مداوم پزشک که طی آن بیمار از مشکلات خود صحبت کند و شکایت های او توسط پزشکی جدی گرفته شود، می تواند به کاهش اضطراب این بیماران کمک کند. اگر پزشک از دیدن بیمار سرباز بزند، اضطراب بیمار شدیدتر خواهد شد.

اکثر افراد مبتلابه این اختلال تمایلی به مراجعه به متخصصین روان پزشکی ندارند، به همین دلیل بهتر است این خدمات در کنار خدمات پزشکی برای آن ها در نظر گرفته شود.

پزشکان و درمانگرها می بایست علائم جسمی بیمار را جدی تلقی کنند زیرا این علائم در بیمار واقعی هستند. ولی جدی انگاشتن این علائم به معنی انجام آزمایشات و معاینات غیرضروری نیست. پزشکان با داشتن برخوردی جدی و محترمانه نسبت به شکایت های بیمار از مشکلات خود، خودداری از انجام آزمایشات افراطی و توصیه نکردن روش های درمانی که می توانند برای بیمار خطرناک باشند، می توانند به مبتلایان هیپوکندریا کمک کنند.

افراد مبتلابه هیپوکندریا تمایل بسیار زیادی برای مراجعه به متخصص های پزشکی دارند. ولی علاقه ای به مراجعه به متخصصین روان درمانی ندارند زیرا می ترسند که دیگران تصور کنند بیماری شان مسئله ای ذهنی بوده است. بااین وجود، درمان سریع تر توسط یک متخصص سلامت روان می تواند برایشان مفید باشد.

---

منبع: پرسش و پاسخ های عمومی مشاوره اختلالات روانشناختی مرکز مشاوره تبیان